We cannot exactly be very proud of our survival because we are just,  several thousand years old in this planet; whereas the dinosaurs  survived millions of years yet they became extinct finally. Will our intelligence make a difference? Will be able to survive cataclysms and the often unpredictable rampages of Nature?

Remember Japan. The Japanese are very intelligent and very durable people of great industry and inventiveness. But they never  imagined the  nuclear disaster that came their way would be at such magnitude and fury. It almost unraveled the fabric of their society. It brought extreme suffering and unimaginable dislocation of thousands of families.
There are lessons to be learned here not only for Japan but also for all  nations. Will the world still care for nuclear energy for instance? The collective experience perhaps will tell us that, put on the balance, nuclear energy is not worth utilizing for our continued progress. There must be safer, less harmful, energy sources.

The lesson was immediately learned by Germany. It has resolutely decided to become non-nuclear by the year 2022. Other nations are racheting  up their research and utilization of alternative,  renewable energies which are decidedly safer to use and, if there are wastes,  these wastes would also be  safer to dispose.

In line with this, the Book Fair will highlight all works written by
Bicolanos. There will be three segments to the Book Fair:

1. Bookwriting and printed publications in history- A display of old,
out-of-print books written by Bicolanos and of magazines and
newspapers long out of circulation.

2. Display of books on sale but only by way of placing orders;

3. Current books publiished by Bicolano authors on sale over-the-counter.

As an added feature, we will sell CD’s of Bicol songs, hopefully to
include not only folk songs but current or new compositions.

We are inviting all book publishers, writers of books literary or
historical written whether in Bikol, in Tagalog/Filipino or English,
but writers must be native of or with roots in Bicol, to make
contact with us so we can promote their works.

You can reach us through the following cellphone numbers:
09198382651, 09173659016, 09217530542.

kan ako pongaw, daing kadamay?

Haen ka,

Kan ako nagkakalagkalag, simong lawog inaaninag?

Haen ka,

Kan an puso ko nalugadan, ika an dahelan?

Nag’agi an taon , sako takang hinihidaw,

Puso ko naglulugolugo,

Ika an minamawot na totoo.

Ni anyap sako dai ka naglingon,

kan ika naghale, ni dai lamang girong.

Hinapot taka, ano an sarahotan,

maski ano baga sako nang ooyonan,

Siloksigok kan sakong boot,

sinaray ko asin pigrirong.

Habo kong ipamate simo, na ako nakulgan nin hararom.

Lugad dai matikom, magpila man bibilangon mga taon,

Romdom ko pirmi an huyom nin simong ngabil na mapula,

Dai mo inako sakong paglanyag, pagranga’danga’

Hinahanap an simong kasimbagan na mayo lamang baga,

Takdom an simong ngimot dai kang sinayod ni sarong kataga’.

Garo ka sarong burak hinalat magbukad,

Hogophogop ko makita taka magrambong na hayag,

Mag-tayap an hamot na nakakabihag,

Sa siisay man na lalake na simo makuring nabangkag!.

Garo ka sana nagsolnop na banaag,

Dai mariraw an tadang tingraw, napara sa bangging mayong liwanag!

Haen ka, sakong pagkamoot

na dai nanngad kinaabtan!

Sa mga huba na daraga bale-bale’

Napasukamang kalele’-lele’!

———————————-

Tigsik ko sa daragang gurang,

an kublit garo na dahon na aragirang,

Siisay pa man kaya an lalaking igdi matumang?

——————————————–

Tigsik ko an ginigibong tago,

kan mag-ilusyon nangurapot garo tuko’

siisay sainda an tolos maduko’?

—————————————–

Sarong la’gok kan sakong iniinom na arak,

tinitigsik ko an kaatubang kong mapirak,

Omaw ko nanggad ta siya an nagpapabulos rakorak!

————————————————

Tigsik ko an saiyang pagkababae,

Hawak niya daing panaw daing palnit

Abang siram kun makaipit!

—————————————-

Tinitigsik ko si Mamo sa Horoan,

Mahusay man sa inoman,

Daog pa an manok kong pambulang

Kun sa pagwaki, an paguurulayan!

Tigsik ko an nagtatagasop na haradokan,

Kan mag-agom na bagong kasal,

Daog pa an nagsosopsopan na mga kabalang!

———————————————-

Tinitigsik ko an rumansa kan mga Agta,

Maski sa mga sanga ginigibo, nakurapot sana,

Sagkod na mabari kun nagkikiwig-kiwig na1

———————————————-

Togoteng itgsik ko an babaeng luyos,

Naluyos ta daing nagharohapros,

Naluyos ta dai nababados!

———————————————-

Itigsik ko man an mga harakatak,

kan mga parainom na mga usmak,

Nangalatikat sa tahaw nin paglaklak!

————————————-

Tinitigsik ko si Behong Insik

Sige sana an tarotagsik,

Marara sa mga katabang magpabirik-birik!

1. Committee on Heritage Architecture, Markers and Museums: :

• Make a survey of all historical monuments, shrines, museums, and markers in the Bicol cities, and in other places of Bicol where possible, list them in index form with indications as to their significance, location and ownership (whether private or government, if the latter, under what agency); when they were installed (or established, if they are shrines) and by whom; the sculptors, architects or dersigners; the individuals or entities looking after them at present);

• Conduct an inspection of such shirnes, monuments and markers for the purpose of finding out which of them are in need of repair and recommend to the proper authorities, such as the National Historical Institute, measures for their repair, reconstruction and proper maintenance.
• Prepare a map of the Bicol cities, showing the location of the historical shrines, markers and monuments for the use of visitors and tourists.
• Recommend to the NHI or the local government and pother agencies concerned the sites in the Bicol cities which should be marked with monuments, markers or shrines;
• Undertake activities for the cleaning an d upkeep of historical sites.

2. Committee on Historical Research and Publications:

• Make a list in index form of books, photographs, records, testimonies and other documents and relics on historical persons, events and places. Anything older than 25 years should be considered historical material;
• Explore ways and means for the establishment of a library or museum, in the city where historical materials can be kept and preserved and whose sustainability shall be beyond the arms of politics;
• Undertake the writing of local history, particularly the history of towns, biographies of its outstanding personalities, as a supplement in their town fiesta souvenir programs;
• Coordinate with local government or funding institutions on funds for the publication of regular bulletins or journals.

3. Committee on Cultural Events, Festivals and Historical Celebrations:

• Prepare a historical calendar of historical evemnts in the city and neighboring towns. The calendar should include the date of the establishment of the town or city, birth and death anniversaries of heroes, historic battles, succession of city or town mayors.
• Set commeratifvged activities in coordination with the local sanggunianto celebrate historical events i n the city of neighboring towns. These activities may include floral offerings, unveiling of markers or monuments, parades, exhibits, symposia, quizzes, convocations, lectures, dramatic re-enactment of historical events.

4. Committee on Musical, Visual and Performing Arts:

• Make a list in index form of musical compositions and visual works of local artists. Biographies of these local artists shall be subjects of research and shall be updated from time to time.
• Musical compositions shall be retrieved with their lyrics and musical scoring;
• Visual arts, if possible, shall be photographed and filed with updated information as to their whereabouts;
• Scripts, programs and musical pieces in Performing Arts shall also be filed.

5. Committee on Literary Arts and Linguistics:

• Identify books that may be translated in the Bikol language through a funding institution;
• Lobby for the proper use of the Bikol language in all trimedia – radio, print and television;
• Support the launching of Bikoliana journals or literature;
• Establish a foothold in local initiatives involving the promotion of the Bikol language;’
• Collect old publications, writings, books, papers about Bikol, belles-lettres in Spanish or in Bikol and current literary and research works of local authors.

6. Committee on Promotion and Marketing:

• Conduct radio and/or TV programs;
• Explore local government funds earmarked for cultural activities;
• Undertake memoranda of agreement with local goverment or non-government agencies on cultural concerns and projects;
• Undertake projects and activities designed to raise funds for the undertakings of the incorporation ;
• Set up and maintain a website;
• Produce documentary films or historical plays.

Sa orolay kan Hunyo 15, 2008, pinagkasararoan an mga minasunod:

1. Magtaong rekomendasyon kun anong mga pangaran kan mga idtong dai nang mga Nagueño na pwede ikaag na mga pangaran sa mga bagong kalye. Si Joe Barrrameda ibiniklad sa grupo an pangaran ni Ignacio Meliton, ni Casimiro f. Perfecto asin ni Cresenciana Anciano.

Sa saiyang paliwanag, an tolong tawong ini dakula an papel sa agi-agi kan Naga.

Si Ignacio Meliton (1889-1967) daa sarong Bikolista na dakula an pagkamoot sa Bikolnon na kultura, asin siya an nagparasaray kan mga rekord dapit sa kulturang Bikolnon na iyo an nagin poonan kan Museo kan Nueva Caceres na iyo siya kaini an enot na curator. Nagin paratokdo, asin dangan nagin Kongresista kan Camarines Sur. Bantog siya sa estriktong disiplina sa mga estudyante niya asin komo sarong oripon nin banwaan, nagpahiling nin matanos asin maigot na pagsirbi sa banwaan.

Si Casimiro Ferrer Perfecto (1881-1953) mabibisto man komo iyo an nagpatalubo kan literaturang bikolnon huli sa imprentahan na minana ki Mariano Perfecto, an Imprentra Mariana. Saro siyang parasurat sa Bikol arog man kan si agom niyang si Nicolasa Ponte-Perfecto asin nagin representante sa Instituto Lengua Nacional (1935) asin myembro kan Academia Bicolnon (1926-1931) kun saen siya an editor kan publikasyon kaini na iyo idtong Sanghiran nin Bicol.

Si Cresenciana Anciano (b. 1922- ) pigrerekomendar niya man huli sa mga hararom na pagdamay kaini sa mga laban kan mga guerilla kontra sa mga Hapon. Ibang myembro totoo nagtuyaw na amay pang maray na ikaag sa pangaran kalye an saiyang pagkatawo.

2. Pinagbiklad man sa grupo asin pinagkaoroyonan na kontrahon an pagrogba kan su Gabaldon na edipsyo duman sa Nabua huli ta ini tinogdok kan panahon nin mga amerikano asin dakula an papel sa historya kan edukasyon igdi sa Bicol.

3. Napag-isip man kan grupo na magkaag pwesto sa panahon nin piyesta kan Peñfrancia igdi sa Naga ngani matabangan an mga parasurat na ma-itinda an saindang mga libro nin mga rawitdawit asin mga libro dapit sa historyang bikolnon, sirting man mga CD’s nin mga kantang bikol.

Dapit sa bagay na ini, susuratan an mga Bikolnon na mga parasurat sa iba-ibang probinsya ngani mapa-aram kan maogmang lakdang na ini sa pagtolod kan rawitdawit Bikolnon.

Sa tiripon man na ini naaprobaran na an hitsura kan logo kan asosasyon asin pigtalaan man an pagrebyu kan by-laws sa sunod na miting sa kaisipan na enmendahan an mga probisyon na dai gayo bagay asin aplikable sa grupo.

Para duman sa mga naghahalat kun ano na an ginigiribo kan mga kaapil sa Sumaro Bikolnon, maogmang ipabareta mi saindo na sige an tiripon kani na daing loktaw kada ika-3 domingo kan bulan, poon pa kan Des. 9, 2007.

Herak nin Diyos, asin sa maigot na paghingoa mansana kan mga myembro, igwa naman nin nagkaharaman. Totoo sa papel pa sana. Hinuhusay pa ogaring an tamang direksyon kan grupo, asin pinanday pa an mga ipapa-otob na mga plano.

Ining nakaaging duwang tiripon (Mayo 18 asin Hunyo 15), naghirilingan an mga kaapil diyan sa harong kan bantog na historyador na si Joe Barrameda, an kagsurat kan librong In the Crucible of an Asymmetrical War In Camarines Sur 1942-1945.

Giraray, inaalok mi an gabos na interesado asin may pagmakulog y pagkamoot sa kulturang Bikolnon na bumali sa kaburunyogan na ini. Burugkos dakul an mahahaman.

Kasuodma an tiripon inayonan kan mga minasunod: Joe Barrameda, Ramon Olaño, Jr., Guillermo Abrenica, Gian Paolo Priela, Kristian Cordero, Jason Chancoco, Nathan Sergio, Fabie Arejola, Fr. Manny Zagada , asin si Joe Fernando Obias.

1. Sa tiripon inaproban na an mga opisyal na mga komitiba na iyo an matolod sa pag-asikaso kan mga manlaen-laen na trabaho na itinoka sa lambang komitiba:

• Membership Committee
• Committee on Heritage Architecture, Markers and Museums
• Committee on Historical Research and Publications
• Committee on Cultural Events, Festivals and Historical Celebrations
• Committee on Musical, Visual and Performing Arts
• Committee on Literary Arts and Linguistics
• Committee on Promotion and Marketing

Kun saen an interes asin talento kan saro, duman siya malaog asin linalaoman na dakula an ikakahiras niya para sa paglalapigot kan grupo.

Uya tabi an malinaw na katuyohan kan kasararoan susog sa ipinalagda asin ipinarehistro sa Secruity and Exchange commission

• To advocate conservation, promotion, and protection of Bicol’s historical and cultural heritage;
• :To formm ulate policies, strategic an d long-term plans and programs for the historical and cultural development of Bicol;
• To support and link up with the government and private sectors on all matters pertaining to Bicol culture and history;
• To secure and mobilize resources, here and abroad, for sustained program and project implementation; and
• To perform such other functions as the Board may decide.

Maogmang aldaw po saindo gabos!!

Kasuodma, Marso 5, 2008, narehistro an Sumaro’ Bikolnon, Inc., sa Securities and Exchange Commission, na masususog sa numerong ini: CN200826167.

An katuyohan kan pagiriba pong ini simple sana. Ini an mamato, mapadangat, masurog asin mapagantad kan kulturang Bikolnon.

Sakop sa saiyang paghingoa, iyo an mga minasunod:

1. Magbantay, mag-adal asin magpauswag kan lenggwaheng bikol

2. Mag’andorog sa mga parasurat sa tataramon na ini asin magmukna’ nin mga programa sa pag’agyat na dumakol an nagsusurat sa bikol,

3. Magtipon asin magrimpos kan mga historia sa ronang bikol,

4. Magti’mos asin magpabantog kan mga awit banwaan kan satuyang rona,

5. Magtaong insentibo sa mga Bikolano na magkompos nin mga kantang bikolnon,

6. Magsaray asin magpreserba kan mga artifacts, mga monumento asin mga bagay arkiyolohikos,

7. Magin antabay asin hadoyan kan arin man na institusyon, pribado o publiko, sa mga bagay na kultural, asin

6. Maggibo nin anoman pa man na lakdang na an kulturang bikolnon magdanay, maglakop, magtalubo asin magrambong.

AN enot na mga incorporator kaini iyo sa:

1. Jose Fernando P. Obias – chairman/president

2. Fabiana A Arejola – director/ treasurer

3. Clodualdo N. Ceron – director/ auditor

4. Estilito B. Jacob – director/ secretary

5. Danilo M. Gerona- director

6. Ramon O. Olaño, Jr.- director

7. Fr. Wilmer Joseph S. Tria- director

8. Kristian S. Cordero- director

9. Jose V. Barrameda, Jr.- director

10. D.C. Nathan Sergio- director

11. Gian Paolo P. Priela- director

An interesado pong mag-ayon sa kaburunyogan na ini, magtext sa mga minasunod na numero:

09173659016 (JoeFer Obias), 09195920724 (Fabie Arejola), 09198382651(Ramon Olaño, Jr.) o mag-apod sa landline na ini: (054) 4722021 (JoeFer Obias)

O para duman na yaon sa abroad, sa ngonyan pwede kamo mag-email sa olanojr@yahoo.com, jfopapernaga2@yahoo.com, hagbayon46@yahoo.com, estingjcb@yahoo.om

Nota: Idto pong dai nakaabot sa mga pagpapirma o nagkulang sa mga kaipohan na detalye, ginibo na lang na kaapil huli ta inaapora an pagparehistro. Enot na miting ginibo kan Des. 9, 2007 sa Madrigal Foundation Bldg., Ateneo de Naga University.

May bagong libro na nagluwas ngonyan na taon 2007. An libro ni Liberato Soria Aureus na may titulo: sabi ni LEVY. Sinaramotan ini hale sa pitak nya sa Bicol Mail, na dati pinangaranan “Ilampog, Ilabay” dangan nagluwas giraray sa pangaran na “Sabi ni Levy”.
Ano an napalaman sa librong ini? Anas sana pangisi, pangkalwag. Bako sana gayod mangisi ka. Maharakatak ka. Mapusngak kang bigla kung grabi an pasuba o baad ka pa maglukot lukot sa salog.

Ta an mga tuyaw pataplis sana pero malanit. O tibaad pa lamasa sa tinatamaan. Kun minsan garo sapok na dai pighuna, o waki na talagang magi’rad an na-igo’.

Mga pagmasid-masid nya sa sa palibot nya, dapit sa mga gawe kan pulitiko, mga husoyhusoy kan mga yaon sa alta sosyedad, o pagdoklit kan mga ikim-ikim na sekreto kan mga nanonongdan.

Mga obserbasyon nya lab’as na maray, tagob nin makolor na kadunongan, nababagay sa mga nangyayari sa kumunidad, orog na igdi sa syudad kan Naga o mga pangyari sa satong nasyon.

Masambit ta gayod na maharang kun minsan, haplit na nadukot sa kublit o humbal kun talagang anggot si Levy pero paagi sa pa-insulto o pag’olog-olog na mga tataramon.

Mangirit kana sana kun ika nagbabasa asin mapiling-piling. Pero mahihiyak ka o makulhaban kun ika an napatamaan! Asin ma…… Aray!
Kumboot, puro lang kalwag an mga sinusurat nya, arog halimbawa:

“Sa ngaran nin romansa, kadaklan kan mga Tatay garo mga bombilya: madaling palaadon, madali man na parongon. Bakong arog ki Nanay na garo plantsa: kasubago pa nakasaksak sa kuryente, haloy pang mag-init: binulnot na sa kuryente, haloy pang maglipot.” (d. 47-48)

Saro pang medyo uru-usmakon:

“Iba man an debate sa harong nin mag-agom. Sugrot an babae, minuda an lalaki.

Sabi kan babae: “Buratsero!”
Simbag man kan lalaki: “Bungangera”!
Dai pa kuntento an babae. an lalaki tinabuga pa: “Batugan”!
Dai man nagpabaya an agom. an simbag: “tsismosa”!
Sugrot pa man giraray an babaeng kagharong. an ultimong hirit: “Supot”!
an sabi kan lalaki: “Iyan lang!” (d. 54)

O ini, saro man na simpleng piltik ni Levy:

“Kutana kaidto pa ipinahiling an pagkamoot ninda mantang si Inay nabubuhay pa. Kawasa si Inay plain housewife lang kaya.

“Incidentally orgulloso si Atty de Lubio ta an walo niyang aki mga gradwado sa colegio, katunayan sa lanob kan sala naka-display an mga titulo.
“An dai sana nin natapusan ioyo an agom na an paghiling garo na sana ngani katabang.
“Sa pagkauyam kan babaeng kagharong, an mga birth certificate kan walo niyang aki ipina-laminate tanganing magserbi baga bilang certificate na siya saro man na maternity graduate!”

Ini an mararang masid ni Levy sa duwang klaseng paghahabon:

“An congressman, inot, sa eleksyon nadalagan. Pagkatapos kan eleksyon: iyo an paghabon. an parahabon inot, an paghabon. Pagkatapos makahabon: iyo an pagdalagan!” (d. 69)

Ini man paglagpitaw ni Levy sa mga taga-gobyerno:

“Duman sa itaas, si Satanas asin San Pedro nakaisip na magbukas nin disco, kumpleto nin mga GRO, tanganing, matawan nin aling-alingan an saindang mga kabuhan. Tanganing mayo nin agrabyado,, an disco yaon sa boundary kan langit asin impiyerno.

“Nagkaulay na sabay sindang mapagibo nin tinampo poon sa boundary sagkod sa saindang teritoryo. Sadiri sa gastos, kanya-kanya an trabaho.

“An pagpa-semento ni San Pedro natapos tulos ta pinaagi sa rabus.

“Sa ibong na lado, anggot si Satanas ta ubos na an budget, exceed na sa time limit, nasa kabangaan pa sana an project.

“Kawasa man, an mga nag-implement kan concreting project mga taga DPWH! (d. 76)

HAHAHAHA !!!!!

Talaga, an libro ni Levy pampagian sa ginhawa. Panhale nin pagka-aburido o kapu’ngotan. Tamang basahon kun nag’aaling-aling o panlingaw sa kagutoman!

But a mind may be in deep freeze or so messed up it cannot produce anything. The writer’s hand stays and nothing significant is written or anything in fact that may catch the curiosity of a reader.

This blogger is in a constant struggle to unwind his brains out. This blog will be whimsical, half-serious, perhaps deeply serious in some points, with bits of history thrown in, or some salt of culture mixed in for good measure.

It has no profound objective nor a direction to establish or build an opus of magnitude. It simply is an unwinding of the mind with bias, of course, towards the interests of this blogger. Nothing less, nothing more. As I have introduced myself, “mayo lang.”

I may be trivializing what could be significant but who cares?

Ki Clemente Alejandria

Wara na sa puso an kaginhawahan,
Wara na sa isip an katiwasayan
Wara na sa mata an kaliwanagan
Poon pagkawara ninsi namomotan.

Iyong pagsalihid an labing pagbakho,
Dusa, haronahod, horasa nin puso,
Tinagolnodan mo nin pasiro’siro’
Sa tahaw nin dagat nin makuring mundo.

Ngonian pakatanaw sa lawod nin dagat,
Kinadenahan mong bako man na batbat,
Kundi pagkamoot. Dai malolongat……
Dahel sa kadena puso ko naglanat.

Dagos mong bayaan na mag’atong-atong
Ibinilang mo na sa ipinalubong.
Sadyang pinara’ mo gayod sa giromdom.

Ay haen ka na daw, ngonian haen ka na!
Haen si saimong mapungay na mata,
Salimbadi lamang an nag-aagagha,
Maski madale lang…. pironga mansana!

Lipongaw nasabong kun naroromdoman
An banhing maogma nin pagkamootan,
Dolot sa saimo kan enot na aldaw.
Nin satuyang pusong daing pagkalingaw.

Aanhon an tipan kun sa pagkamoot,
Sa kadara, sadyang sadyang lanyag an katood.
Si horasa sana nin isip ko boot,
Masarig nang saksi nin pusong maimbod.

Luhang mapapait nanpan’ ilay-igay
Sa duwa kong mata, sa sakit katangbay,
Sugo nin puso kong hidaw sa giraray
Kan pagkamoot mong panong pagkaugay

Boot ko kuta nang saimo horoton
Na ining kadena saimong hubaron ,
Kundi kun sanga’ na sa simong giromdom,
Maraot; ta ika nasa pagtoninong.

Boot ko kutanang agrangayan taka,
Kundi, inisip kong matitingol ka pa.
Manarig ta ika yaon sa pag-ogma;
Manonongod sako….. hala!…ika….sana

An hapot ko lamang kan saimong pagbaya
Tadaw ta bayaan na may tanikala?
Kundi dai bale naman sa sakuya.
Ini… kabotan mo, Ay! Ay sakong mutya.

.